Linux Administration สำหรับผู้ดูแลระบบ

รายละเอียดหลักสูตร

อบรม 3 วัน วันละ 6 ชั่วโมง รวม 18 ชั่วโมง รูปแบบบรรยายพร้อมปฏิบัติจริงบนเครื่อง Linux (Hands-on Lab) ทุกหัวข้อ ระดับ Beginner ถึง Intermediate ไม่ต้องมีพื้นฐาน Linux ผู้เรียนจะได้ Lab Guide, ชุดคำสั่งอ้างอิง (Cheat Sheet), Shell Script ตัวอย่าง และ Checklist ตั้งค่าเซิร์ฟเวอร์ใหม่ กลับไปใช้งานจริง สถาบันเตรียมเครื่อง Lab ให้ผู้เรียนแต่ละคน

Day 1: พื้นฐาน Linux และการจัดการไฟล์

Section 1: รู้จัก Linux และการติดตั้งเซิร์ฟเวอร์

• ภาพรวม Linux, Kernel, Distribution ที่นิยม (Ubuntu, Debian, RHEL, Rocky) และการเลือกใช้ในองค์กร
• การติดตั้ง Linux Server และการตั้งค่าเริ่มต้นหลังติดตั้ง (Initial Setup)
• การเข้าใช้งานผ่าน Console และ SSH และการใช้ Terminal เบื้องต้น
• Lab: ติดตั้งและเข้าใช้งานเครื่อง Linux Server ครั้งแรก

Section 2: คำสั่งพื้นฐานและโครงสร้างระบบไฟล์

• โครงสร้าง Filesystem Hierarchy (/etc, /var, /home, /opt, /usr) และหน้าที่ของแต่ละส่วน
• คำสั่งที่ใช้บ่อย: ls, cd, pwd, cp, mv, rm, mkdir, find, locate และการใช้ man และ help
• การดูและแก้ไขไฟล์ด้วย cat, less, head, tail และ Editor (nano, vim เบื้องต้น)
• Lab: ฝึกเดินสำรวจระบบไฟล์และจัดการไฟล์ด้วยคำสั่งพื้นฐาน

Section 3: สิทธิ์และความเป็นเจ้าของไฟล์ (Permissions)

• การอ่านสิทธิ์แบบ rwx และเลขฐานแปด และความหมายของ User, Group, Other
• การเปลี่ยนสิทธิ์และเจ้าของด้วย chmod, chown, chgrp และการใช้ umask
• สิทธิ์พิเศษ (SUID, SGID, Sticky Bit) และแนวทางตั้งสิทธิ์ให้ปลอดภัย
• Lab: ตั้งสิทธิ์ไฟล์และไดเรกทอรีสำหรับงานที่ใช้ร่วมกันหลายผู้ใช้

Section 4: การจัดการผู้ใช้และกลุ่ม

• การสร้างและจัดการผู้ใช้และกลุ่มด้วย useradd, usermod, groupadd และไฟล์ /etc/passwd, /etc/shadow
• การตั้งรหัสผ่าน นโยบายรหัสผ่าน และการล็อกหรือปิดบัญชี
• การยกระดับสิทธิ์ด้วย sudo และการตั้งค่า sudoers ตามหลัก Least Privilege
• Lab: สร้างผู้ใช้สำหรับทีมงานพร้อมกำหนดสิทธิ์ sudo ที่จำกัด

Day 2: แพ็กเกจ บริการ ดิสก์ และเครือข่าย

Section 5: การจัดการแพ็กเกจและซอฟต์แวร์

• การติดตั้งและถอนซอฟต์แวร์ด้วย APT (Ubuntu/Debian) และ DNF (RHEL/Rocky)
• การค้นหาแพ็กเกจ อัปเดตระบบ และการจัดการ Repository
• การติดตั้งจาก Source และการใช้ Snap หรือ Container เบื้องต้น
• Lab: ติดตั้งและอัปเดตซอฟต์แวร์ที่จำเป็นบนเซิร์ฟเวอร์

Section 6: โพรเซสและการจัดการบริการด้วย systemd

• การดูโพรเซสด้วย ps, top, htop และการจัดการด้วย kill และ nice
• แนวคิด systemd: Unit, Service, Target และการใช้ systemctl (start, stop, enable, status)
• การอ่านสถานะบริการที่ล้มเหลวและการแก้ปัญหาเบื้องต้น
• Lab: ติดตั้งบริการหนึ่งตัว ตั้งให้เริ่มอัตโนมัติ และแก้ปัญหาเมื่อบริการไม่ทำงาน

Section 7: ดิสก์ พาร์ทิชัน และระบบไฟล์

• การดูข้อมูลดิสก์ด้วย lsblk, df, du และการวางแผนพื้นที่จัดเก็บ
• การสร้างพาร์ทิชัน ฟอร์แมตระบบไฟล์ (ext4, xfs) และการ Mount ทั้งชั่วคราวและถาวรผ่าน /etc/fstab
• แนวคิด LVM เบื้องต้นและการขยายพื้นที่
• Lab: เพิ่มดิสก์ใหม่ สร้างพาร์ทิชัน และ Mount ให้ใช้งานถาวร

Section 8: เครือข่ายบน Linux

• การตั้งค่า IP, Gateway และ DNS และการตรวจสอบด้วย ip, ping, ss, curl และ dig
• การตั้งชื่อเครื่อง (Hostname) และไฟล์ /etc/hosts และ resolv.conf
• การเปิดปิดพอร์ตด้วย Firewall (ufw และ firewalld) และการตรวจสอบพอร์ตที่เปิดอยู่
• Lab: ตั้งค่าเครือข่ายและ Firewall ให้เซิร์ฟเวอร์ใช้งานได้อย่างปลอดภัย

Day 3: ความปลอดภัย Log และงานอัตโนมัติ

Section 9: SSH และความมั่นคงปลอดภัยของเซิร์ฟเวอร์

• การตั้งค่า SSH ให้ปลอดภัย: SSH Key, ปิด Root Login, เปลี่ยนพอร์ต และจำกัดผู้ใช้
• การใช้ scp และ rsync สำหรับคัดลอกและสำรองข้อมูล
• แนวปฏิบัติด้านความปลอดภัยพื้นฐาน (Hardening) และการอัปเดตแพตช์ความปลอดภัย
• Lab: ตั้งค่า SSH Key และ Hardening เซิร์ฟเวอร์ตาม Checklist

Section 10: Log และการเฝ้าระวังระบบ

• การอ่าน Log ด้วย journalctl และไฟล์ Log ใน /var/log
• การติดตามทรัพยากรระบบ (CPU, Memory, Disk, Network) และการหาสาเหตุเมื่อเครื่องช้า
• การหมุนเวียน Log ด้วย logrotate และการวางแผนเก็บ Log
• Lab: วิเคราะห์ปัญหาจาก Log และหาสาเหตุของบริการที่ล่ม

Section 11: Shell Script และงานอัตโนมัติ

• พื้นฐาน Bash Script: ตัวแปร เงื่อนไข วนซ้ำ และการรับค่าจากผู้ใช้
• การเขียน Script สำหรับงานประจำ เช่น สำรองข้อมูล ตรวจสุขภาพระบบ และแจ้งเตือน
• การตั้งงานอัตโนมัติด้วย cron และ systemd timer
• Lab: เขียน Script สำรองข้อมูลและตั้งให้ทำงานอัตโนมัติทุกวัน

Section 12: การดูแลเซิร์ฟเวอร์จริงและการต่อยอด

• ขั้นตอนการตั้งค่าเซิร์ฟเวอร์ใหม่ตั้งแต่ต้นจนพร้อมใช้งาน (Server Checklist)
• แนวทางการสำรองข้อมูลและกู้คืน และการวางแผนดูแลระบบระยะยาว
• การต่อยอดสู่ Docker, Kubernetes และ Cloud (AWS, Azure) ที่ทำงานบนพื้นฐาน Linux
• Workshop: ตั้งค่าเซิร์ฟเวอร์ใหม่แบบครบวงจรตามโจทย์ที่กำหนด